در حاشیه سیوسومین نمایشگاه بینالمللی قرآن کریم، خبرنگار خبرگزاری حوزه در غرفه این رسانه با امیر امیرگان، دبیر ستاد راهبری خدمات اجتماعی حوزههای علمیه، درباره جایگاه مباحث معنوی و قرآنی در جامعه و نقش حوزه در عرصه خدمات اجتماعی، بهویژه در مناطق محروم و کمبرخوردار، به گفتوگو نشست.
* یکصدمین سال حوزه و بازخوانی یک میراث اجتماعی
امیرگان در ابتدای این گفتوگو با اشاره به سپری شدن یکصدمین سال باز تأسیس حوزههای علمیه و برگزاری آیینهای سده تأسیس حوزه علمیه قم، اظهار داشت: پیام بلند و راهبردی رهبر معظم انقلاب در این مناسبت، افق تازهای برای بازخوانی نقش تاریخی حوزه گشود. اگر صد سال گذشته حوزه و علمای معاصر را بررسی کنیم، یکی از برجستهترین و پررنگترین ابعاد آن، حضور جدی در عرصه خدمات اجتماعی است.
وی افزود: حوزههای علمیه صرفاً نهادهای آموزشی یا تبلیغی نبودهاند، بلکه در کنار رسالت علمی و تربیتی خود، در عرصههای مختلف اجتماعی به آحاد مردم خدمات متنوع و گستردهای ارائه کردهاند؛ از خدمات سلامت و درمان گرفته تا فعالیتهای عمرانی، امور عامالمنفعه، رسیدگی به مناطق محروم و محلات کمبرخوردار؛ آن هم نهتنها در ایران، بلکه در گسترهای فراتر از مرزهای کشور.
به گفته وی، اگر به سیره زعمای حوزه در یک قرن اخیر نگاه کنیم، سراسر آن آکنده از تلاش برای رفع نیازهای مادی و معنوی مردم است؛ تلاشی که ریشه در نگاه دینی به مسئولیت اجتماعی دارد.
* بهداشت معنوی؛ مأموریت کمتر دیدهشده حوزه
دبیر ستاد راهبری خدمات اجتماعی حوزه علمیه با تأکید بر یک نکته کلیدی تصریح کرد: یکی از بزرگترین و شاید کمتر دیدهشدهترین خدمات حوزه در صد سال اخیر، پیگیری «بهداشت معنوی» و سلامت روحی جامعه بوده است.
وی توضیح داد: فعالیتهای حوزه در عرصه امر به معروف و نهی از منکر، تبلیغ دینی، ترویج سبک زندگی اسلامی و حضور در متن جامعه، همگی در راستای صیانت از هویت انسانی و اسلامی جامعه تعریف میشود. این اقدامات، تنها توصیههای اخلاقی نیست، بلکه زیرساخت حفظ انسجام اجتماعی و پیشگیری از آسیبهای گسترده فرهنگی و اخلاقی است.
امیرگان تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که این تجارب احصا شود، الگوهای موفق استخراج گردد و با شبکهسازی و جریانسازی در سطح ملی دنبال شود. خدمات اجتماعی حوزه نباید به اقدامات موردی محدود بماند، بلکه باید به یک گفتمان فراگیر و سازمانیافته تبدیل شود.
* انقلاب اسلامی و رویشهای مردمی در میدان خدمت
وی با اشاره به برکات انقلاب اسلامی گفت: در سالهای اخیر شاهد رویشهای ارزشمندی در عرصه معنویت و خدمت اجتماعی هستیم؛ همان رویشهایی که رهبر معظم انقلاب بارها بر آن تأکید کردهاند.
امیرگان ادامه داد: نمونه روشن آن، گسترش اعتکافهای میلیونی در سراسر کشور است که به یک پدیده فراگیر فرهنگی تبدیل شده است. همچنین گروههای جهادی امروز به یک ادبیات رایج در میان دانشجویان، جوانان و فعالان استانی بدل شدهاند؛ گروههایی که به مناطق محروم اعزام میشوند و خدمات عمرانی، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی ارائه میکنند.
وی با اشاره به حضور گسترده این گروهها در حوادثی نظیر سیل و زلزله در استانهایی چون آذربایجان، لرستان و گلستان خاطرنشان کرد: در همه این صحنهها، نقش مبلغان دینی و حوزویان کاملاً پررنگ بوده است؛ حضوری که تنها به امدادرسانی محدود نمیشود، بلکه شامل کار با کودکان، نوجوانان و خانوادهها، امیدبخشی، نشاطآفرینی و تقویت روحیه معنوی جامعه آسیبدیده نیز میشود.
* «تعاونوا علی البرّ و التقوی»؛ مبنای قرآنی خدمت اجتماعی
امیرگان با استناد به آیه شریفه «تعاونوا علی البرّ و التقوی» اظهار داشت: قرآن کریم همکاری و اقدام جمعی را بر پایه نیکی و تقوا توصیه میکند. مگر آنچه امروز در قالب خدمات اجتماعی مردمی و گروههای جهادی میبینیم، چیزی جز تحقق همین آموزه قرآنی است؟
وی افزود: حضور گسترده نیروهای مردمی در حوادث طبیعی و اجتماعی، نشان میدهد که فرهنگ تعاون و همیاری در جامعه ما ریشهدار است و بخش مهمی از این فرهنگ، متأثر از تبلیغ دینی و آموزههای حوزوی است.
* فقر مادی؛ پیامد فقر فکری و معنوی
دبیر ستاد راهبری خدمات اجتماعی حوزه با اشاره به تجربه پنجساله خود در اعزام گروههای جهادی به مناطق مختلف کشور گفت: در بسیاری از مناطقی که با فقر مادی مواجه هستیم، پیش از آن نوعی فقر فکری و معنوی وجود داشته است.
وی تأکید کرد: اگر در جامعهای خودسازی فکری و معنوی تقویت شود و تعالی روحی و اخلاقی شکل بگیرد، بهدنبال آن رشد مادی نیز در بسیاری از عرصهها محقق خواهد شد. بنابراین خدمات اجتماعی نباید صرفاً به توزیع منابع مادی محدود شود، بلکه باید همزمان به ارتقای فرهنگ، تقویت بنیان خانواده و اصلاح سبک زندگی نیز بپردازد.
او در همین زمینه به جایگاه احسان به والدین در قرآن کریم اشاره کرد و گفت: پس از توحید، بیشترین تأکید قرآنی بر احسان به والدین باشد. اگر این آموزهها در خانوادهها نهادینه شود، آیا ممکن است سالمندان و نیازمندان در جامعه رها شوند؟ هرچه ادبیات خانوادهمحور و سبک زندگی اسلامی پررنگتر شود، به همان میزان از فقر، آسیبهای اجتماعی و بحرانهای اخلاقی کاسته خواهد شد.
* رسانه، فضای مجازی و میدان واجب جهاد تبیین
امیرگان به نقش رسانهها و فضای مجازی پرداخت و تصریح کرد: امروز دیگر نمیتوان پرسید که حوزه تا چه اندازه میتواند از ظرفیت رسانه استفاده کند؛ بلکه باید گفت استفاده از این ظرفیت یک ضرورت قطعی است.
وی با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر «جهاد تبیین» بهعنوان فریضهای فوری و واجب، گفت: ما با بمباران فکری، روحی و روانی دشمن مواجه هستیم. در برخی موارد، احساس فقر بیش از خود فقر مردم را آزار میدهد و این احساس، محصول جنگ روانی و مقایسههای القایی در فضای مجازی است.
امیرگان توضیح داد: در بسیاری موارد، آنچه جامعه را دچار نارضایتی میکند، فقر نسبی و بالا رفتن سطح انتظارات بهواسطه بمباران رسانهای است؛ بهگونهای که هر میزان خدمترسانی انجام شود، بخشی از جامعه تصور میکند اقدامی صورت نگرفته است.
* روایت دستاوردها؛ ضرورتی برای حفظ امید اجتماعی
وی با اشاره به خدمات گسترده در حوزه بهداشت و درمان، زیرساختها و دسترسی عمومی در نقاط دورافتاده تصریح کرد: به برکت انقلاب اسلامی، سطح پوشش خدمات درمانی و بهداشتی در اقصی نقاط کشور به حدی رسیده که در بسیاری از کشورهای جهان کمنظیر است. این واقعیتها باید برای مردم تبیین شود.
او افزود: حتی برخی از افرادی که به خارج از کشور مهاجرت کردهاند، امروز در فضای مجازی اذعان میکنند که برای درمان به ایران بازمیگردند. اینها نشانههایی از پیشرفت است که باید درست روایت شود.
* انقلاب محرومان و استمرار یک گفتمان دینی
امیرگان با یادآوری تأکیدات امام خمینی(ره) درباره محوریت مستضعفان گفت: ادبیات خدمت به پابرهنگان و محرومان، ریشه در نگاه دینی دارد. اگر انقلاب اسلامی بر مبنای مرجعیت دینی شکل نمیگرفت، ممکن بود شاخصهای دیگری در توزیع منابع حاکم شود.
وی با اشاره به حضور گسترده مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن تأکید کرد: این مردم شایسته خدمتاند. هرچند خدمات فراوانی صورت گرفته، اما وظیفه ما همچنان سنگین است و باید با قدرت بیشتری در مسیر خدمترسانی و امیدآفرینی حرکت کنیم.
* آرامش روانی جامعه؛ یک نیاز فوری
دبیر ستاد راهبری خدمات اجتماعی حوزه در ادامه خاطرنشان کرد: امروز بخشی از جامعه بیش از مشکلات مادی، از ناامیدی و فشارهای روانی رنج میبرد. آمارهای رسمی نیز نشان میدهد که بسیاری از ناآرامیها الزاماً ریشه اقتصادی نداشته است.
وی تصریح کرد: بنابراین در راهبری خدمات اجتماعی، توجه به سلامت روان، تقویت امید و آرامش معنوی یک ضرورت است. مبلغین دینی و گروههای جهادی باید در کنار خدمات مادی، به تبیین دستاوردها و مقابله با القائات ناامیدکننده نیز بپردازند.
* نمایشگاه قرآن؛ جلوهای از امید و رویشهای انقلاب
امیرگان با اشاره به فضای سیوسومین نمایشگاه بینالمللی قرآن کریم گفت: حضور گسترده مجموعههای مردمی با تولیدات قرآنی و فرهنگی، نشاندهنده امید و پویایی جریانهای مردمی است. بسیاری از این مجموعهها بدون اتکا به ساختارهای رسمی، با انگیزه و دغدغه فعالیت میکنند و این امر نویدبخش آیندهای روشن است.
وی ابراز امیدواری کرد که در پرتو معنویت ماه مبارک رمضان و همافزایی میان فعالان حوزوی و مردمی، مسیر خدمت به بندگان خدا با قوت بیشتری ادامه یابد و همه فعالان این عرصه بتوانند در انجام این فریضه اجتماعی و الهی موفق باشند.
نظر شما